صفحه اصلی / تاریخ آرامستان

تاریخ آرامستان

نگاهی به گورستان (آرامستان) در شهر :

یکی از نیازمندی های خدشه ناپذیر جوامع بشری «آرامستان » آن جایگاهی است که مأمن کالبد بی روح انسانها می باشد .این نیاز اجتناب ناپذیر بوده و هست . اما ترس و ناخوشایندی از مرگ موجب می گردد که مردم کمتر به چگونگی وجایگاه آن تفکر کرده و بپردازند . اما این نیاز حتماً روز ی به سراغ ما خواهد آمد که دراین راستا خانواده ها مهیا بودن همه امکانات را برای رفع نیاز در اسرع وقت خواستارند . در جوامع بزرگ و شهرهای پرجمعیت امروزی به آرامستان نمی توان به دیده یک نیاز فردی و یا محلی نگاه کرد و کارسازی این احتیاج اجتماعی را بر دوش افراد و یا محله ها گذاشت . زیرا کثرت جمعیت ، کثر ت مرگ را بهمراه داشته و موجب گردیده که برای پاسخگوئی به این نیاز روزمره مسئولان شهر ها به ویژه شهرداریها در چهارچوب ساماندهی نیازهای شهری وشهروندی این نیاز را دراولویت اول قرار دهند . در جامعه اسلامی ما طی قرون و اعصار متمادی و طبق نظریه دین اسلام تدفین مردگان بر عهده عموم بوده و به عنوان یک امر واجب کفائی تلقی می شود . در این راستا هر محل ، بخش و شهر برای خود گورستانی تدارک دیده و در نزدیکترین زمین و زمان ممکن به دفن اموات می پردازند . اما افزایش جمعیت وساماندهی شکل شهر نشینی و آگاهی عموم نسبت به مسائل بهداشتی موجب شد که روز به روز این وظیفه در زمره شرح وظایف شهرداریها قرار گیرد ودوری جستن از پیکر بی جان و بی روح انسان موجب زایش فضایی شده است به نام گورستان که بسیاری آن را تنها به عنوان خوابگاه و محل تدفین مردگان می شناسند و تعریف می کنند . اما این تعریف تنها صوری است . آرامستان در تعریف دقیق عامل اصلی و آغازگر معماری و ایجاد فضای فرهنگی در شهر هاست . بسیاری معتقدند که معماری با آرامگاه و مقابر آغاز می گردد و بدین ترتیب به رغم ذهنیت غالب ، آرامستان فضایی به خودی خود متروک نیست . بلکه متروک شده است . زیرا به آن کمترتوجه شده و درست اندیشیده و طراحی نگردیده است . با اندکی توجه می توان نقاط و نکات فرهنگی متنوعی را در آرامستان ها مشاهده کرد . تراش سنگها ، نقش بستن اشعار زیبا ، بر گرفته از عمق فرهنگ و مذهب ایرانیان می باشد و چگونگی نگارش این مطلب این است که مردم شهر ما ازکمیت و کیفیت این خدمت شهرداری آگاهی داشته و به اهمیت آن واقف گردیده تا بدون اضطراب و دلهره و تألم روحی در آن زمانی که تازه در گذشته ای دارفانی را وداع گفته است و باید التیام یابند به دفن روانشاد خویش بپردازند و ارائه اطلاعات لازم به مردمی که چه بخواهند و یا نخواهند روزی باید به سراغ آرامستان این گلستان بی پایان هستی آمده و چگونگی سپردن کالبد بی روح و بی جان شادروان خویش را به دامان هستی یعنی قبر آگاه شوند .

جایگاه آرامستان در شهر :

یکی از محیط های عمومی در شهرها که در طول ایام سال مراجعین خاص و عام را پذیرا می باشد ، آرامستان هاست . در این مکان به واسطه ماهیت کارکردی ، از یک طرف مراجعین برای تکریم در گذشتگان و از طرف دیگر وجود جایگاه و قبور پاک و مطهر شهدای انقلاب اسلامی و 8 سال دفاع مقدس که پرچم دار جمهوری اسلامی در مقابل ظلم و متجاوزان به آب و خاک خود بودند ، در روزهای خاص پذیرای مسئولین رده بالای کشور بوده و هستند . این محیط با توجه به مراجعه اقشار مختلف مردم با ید به محیطی که باعث آرامش خاطر و کم شدن تألمات روحی افراد می شود تبدیل گردد . بنابر این این مکان یابی و ساخت فضای داخل آرامستان بنحوی که ریشه در فرهنگ آن جامعه داشته باشد بسیار مهم می باشد و امکانات داخل آرامستانها باید جوابگوی نیاز مراجعین بوده و چیدمان مکانی آنها نیز باید بنحوی باشد که مراجعین علیرغم مصیبت وارده و شرایط روحی و روانی خاص به ساده ترین و سهل ترین راه توانایی استفاده از امکانات فوق را داشته باشند .

مرگ یک سنت الهی است :
مرگ یک سنت الهی است و همه ما همانگونه که ذکر شد ناگزیر از رویارویی با آن هستیم و به حکم آیه شریفه «انا لله و انا الیه راجعون » در طول زندگی برخی عزیزانمان را از دست داده ام و از دست می دهیم .
گر چه سخت است ولی باید بر آن صبر کنیم و به جای بی تابی به فکر آخرت عزیزانمان باشیم و ببینیم چه کاری در این زمان بیشتر گره از کارشان باز می کند .
روزی برای ما مجلس ختم خواهند گرفت :
بزرگی می گفت : زندگی پراست از علائم و نشانه ها که همگی راه را به ما نشان می دهند ولی اغلب ما توجهی به پیام این نشانه ها نداریم یا بیشتر متوجه خود علامت و نشانه می شویم تا پیام و راهی که می خواهد نشان دهد .مرگ اطرافیانمان یکی از این نشانه هاست ، کاش در هیاهوی این دیدنها لحظه ای به این فکرمی کردیم که مانیز باید روزی برویم ،روزی هم می آید که ما خواهیم مرد و بقیه برایمان مجلس ختم می گیرند .
مهربانی کنید بر ما :
از رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم ) نقل شده است که می فرمود « هدیه بفرستید برای مردگان خود پرسیدیم هدیه چیست ؟ فرمودند : صدقه و دعا ، ارواح مومنین هرجمعه به آسمان دنیا و در مقابل خانه های خود می آیند و فریا د می زنند و با گریه می گویند : ای اهل و اولاد من و پدر و مادر و خویشان من مهربانی کنید بر ما به آنچه نزد شما و غیر ماست ولی حساب و عذابش برای ماست »
حضرت در ادامه می فرمایند « دعاها و صدقات موجب فراخی قبور و اموات است و کسانی که صدقه می دهند در روز قیامت در سایه عرش الهی نجات می یابند .اهمیت خیرات و مبرات برای اهل قبور روشن است و هر چه بهتر که این صدقات ، تلاوت قرآن و نماز و دعا برای آنان باشد .
زیارت قبور مومنین :
از امام موسی بن جعفر (ع) روایت کرده اند که فرمود : « هر که قادر بر زیارت ما نیست ، به زیارت صالحان از پیروان ما برود تا ثواب زیارت ما برایش نوشته شود »
در روایتی دیگر از امام رضا (ع) آمده است که فرموده اند «هر که به نزد قبر برادر مومن خود بیاید و دست بر قبرش گذارد و هفت مرتبه سوره قدر را بخواند ، در فزع اکبر که ترس بزرگ از قیامت است ، ایمن می گردد» همینطور که ذکر شد زیارت اهل قبور در متون دینی شیعه اهمیت زیادی دارد و انبوهی از
فضایل برای زائر عنوان شده است و از طرفی با زیارت اهل قبور موجبات شادی آنها فراهم می آید .
از حضرت رضا پرسیدند «آیا آنها می فهمند ؟»
حضرت فرمودند :«به خدا قسم می دانند و شاد می شوند و با شما انس می گیرند »

تاریخچه تأسیس آرامستان (باغ جنت ):
بی گمان گورستان هر شهر صرفاً مکانی است که خواه ناخواه گذر هر شهروندی ولو یکباربدان خواهد افتاد این مکان مقدس به علت ابعاد گوناگون و اینکه منزلگاه اخروی مردمان است ، از دیگرجایگاهها متمایز است .
گورستان جنب مقبره های مرحوم حضرت آیت الله العظمی آقا نورالدین اراکی ومرحوم آقا سلطان به لحاظ ویژگیهای خاص بین گورستانهای شهر از امتیازاتی خاص برخوردار بود ولی متأسفانه به گونه ای در آمده بود که مسئولان شهر را برآن داشت تا فکر ایجاد محل جدیدی برای گورستان باشند . شهرداری اراک به حکم وظیفه قانونی و رسالتی که در این زمینه بر عهده داشت و با نگرش بر توسعه شهر ، رشد جمعیت ، آینده نگری و تبعیت از فرامین دین مبین اسلام و با توجه به افزایش جمعیت شهر نشینی وافزایش مرگ ومیرو پیامد های دیگر ، و اینکه گورستانهای کوچک و قدیمی داخل شهر بخاطر مسائل بهداشتی و زیست محیطی جوابگو نبوده و با توجه به ممنوعیت دفن اموات در اطراف مقبره های مرحوم آیت اله آقا نورالدین اراکی ومرحوم آقا سلطان وبا توجه به مکانی که جهت دفن اموات در نظر گرفته می شود نیز باید گسترده و جوابگوی دفن اموات راطی چندین سال داشته باشد ، بدین منظور مکان فعلی توسط تعدادی از خیرین شهر در سال 1353خریداری و در اختیار شهرداری اراک قرار گرفته و شروع به دفن اموات مسلمین در این مکان نمودند که جا دارد از خیرین محترمی که در امر واگذاری زمین بمنظور جایگاه ابدی اموات همکاری نمودند تشکر و قدردانی شود . آرامستان عملاً کار خود را از سال 1353 با وسعت مکان فعلی 40 هکتارو درکنار کمربندی شمالی شهر اراک و مقابل میدان امام حسن (ع) آغاز نموده است. در ابتدا بعلت اینکه تازه تأسیس شده و خارج از شهر واقع گردیده بود و ازامکانات چندانی برخوردار نبود ، شهروندان اموات خود را در این مکان دفن نمی کردند، تا اینکه شهرداری اراک بطور جدی از دفن اموات در داخل شهر و اطراف مقبره های مرحوم آقا سلطان و آقا نورالدین جلوگیری نموده و سرو سامانی به آرامستان کنونی داده شد.

در ابتدا ساختمان غسالخانه های مردانه و زنانه و سردخانه با وسعتی به مساحت 300 متر مربع با امکانات مجزا شامل سکوی شستشوو تغسیل میت ، سکوی محل تکفین میت ، انبار لوازم و ملزومات مورد نیاز جهت شستشو وتکفین میت ، سرویس بهداشتی ، سردخانه با تعداد 12 صندوق مابین غسالخانه مردانه و زنانه سازمان احداث گردید. در زیر زمین ساختمان غسالخانه ها شوفاژخانه با دوسیستم مجزا و لوله کشی به کلیه ساختمانهای غسالخانه ها ، مسجد جنب ساختمان اداری ، اطاقهای اداری ، رانندگان انجام شد .ضمناً مسجد 14 معصوم نیز جنب غسالخانه های سازمان جهت برگزاری نماز جماعت و مراسمات شهروندان احداث گردیده است.

در ابتدای تاسیس تعداد دو نفر راننده ، دو نفر نگهبان ، یک نفر غسال مرد ، یک نفر غساله زن ، یک نفر تلقین خوان ، دو نفر قبر کن ، دو نفر نیروی فضای سبز درسازمان مشغول بکار بودند و روزانه یک یا دونفر میت توسط سازمان دفن میگردید.با توجه به کثرت جمعیت و تدفین اموات و در خواست شهروندان در حال حاضر تعداد 349 آرامگاه خانوادگی اطراف آرامستان که هر کدام به متراژ 25 متر مربع بود به درخواست کنندگان واگذار گردیده و شروع به دیوار کشی و حصار دورتادور گورستان نمودند . قطعه بندی و نقشه برداری و جدول کشی و سایرعملیات عمرانی بعهده دایره فنی شهرداری انجام گردیده که تعداد چهار قطعه درابتدا نقشه برداری و جدول گذاری و قطعه اول سازمان به متراژ تقریبی 1000 متر مربع که در ضلع جنوبی قطعه شهداء قرارداشت آماده بهره برداری و دفن اموات قرار گرفت . بعد از قطعه بندی و جدول گذاری شروع به کاشت انواع و اقسام درختان ،چمنکاری و کاشت گل های زینتی در قسمت ورودی و بلوارها و قطعات گورستان که حاوی طرح های ویژه ای بود نمودند. فضای سبز سازمان را می توان از مهمترین و بزرگترین فضای سبز در شهر اراک دانست که بطور تقریبی حدود 20هزار اصله درخت را در خود جا داده و بطور مستمر و روزانه توسط پرسنل خدماتی سازمان آبیاری وهرس می شوند .

جدول گذاری و خیابان کشی سازمان که قسمت های اصلی را به فرعی وصل می نمود از 8 متری 13 متری و 4 متری از کارهای بعدی بود که انجام می شد .در حال حاضر تعداد 30 قطعه عمومی ، 17 قطعه ویژه بطورکامل پر شده و قطعات 30 عمومی و 33 ویژه نیز در حال دفن اموات می باشد وتا قطعه 27 عمومی پیش بینی گردیده است . با توجه به ازدیاد جمعیت و افزایش آمار مرگ و میر مقدار کمی از زمینهای سازمان باقی مانده که حدود 1 هکتارمی باشد که با توجه به وجود گلزار شهداء در این سازمان مسئولین اقدام به خرید زمینهای قسمت غربی سازمان نموده اند تا بتوانند آثار 8 سال دفاع مقدس را حفظ کنند و با خرید این زمینها سازمان وسعت بیشتری گرفته و تا چند سال آینده نگرانی بایت کمبود زمین آرامستان را ندارند .
نکته ای که توجه هر شهروندی را درهنگام انجام فریضه نماز میت در قسمت نمازخانه اموات که روبروی غسالخانه ها می باشد به خود جلب می کند سنگ قبر دومرحوم بنامهای کریم غفوری فرزند عزیز به تاریخ فوت 1353/3/17و نفر دیگر مرحوم محمد حسن جعفری فرزند جعفر به تاریخ فوت 1353 و به احتمال زیاد اولین اجسادی بوده اند که در این محل دفن گردیده اندو بر سر مزار یکی ازاین دو مرحوم این شعرنگارش شده است .

اساسنامه سازمان :
شهرداری اراک در سال 1371 طی نامه شماره 9802 مورخ 30/6/1371 که منظم به اساسنامه پیشنهادی سازمان گورستانهای شهر اراک بود پیشنهاد عنوان سازمان برای مکان فعلی را به وزارت کشور ارسال و در مورخ 3/9/1371 و طی صورتجلسه شماره 14398/34/4/1 اساسنامه سازمان که مشتمل بر موارد ذیل بود به تصویب وزارت محترم کشور رسید و از همان سال به اجراءدر آمده است .
اهداف سازمان طبق اساسنامه :
الف : برنامه ریزی و تعیین خط مشی در امور مربوط به گورستانهای شهر .
ب : ایجاد و توسعه و یا نظارت بر احداث و توسعه گورستانهای مورد نیاز با هماهنگی سازمانهای ذیربط .
ج: بهر ه برداری و یا نظارت بر طرز استفاده از گورستان احداث شده و انتظام امور گورستانهای واقع در شهر .
د: انجام ترتیبات لازم جهت حمل ، تغسیل ، تکفین ، تدفین و انجام مراسم و تشریفات مذهبی اموات مسلمین
موضوع سازمان طبق اساسنامه :
1-تهیه آمار و اطلاعات مربوط به متوفیات و ارتباط با مراکز اطلاعاتی .
2-ارتباط و همکاری و مشورت با مراکز علمی و پزشکی و سایر سازمانهاو اشخاص ذیربط .
3-تملک اراضی و املاک مجاز پس از تحصیل مجوز قانونی جهت تامین نیازهای سازمان در قالب قوانین مربوطه .

4-اعلام نظر در خصوص استعلامهای مراجع در ارتباط با اهداف سازمان .

5- احداث ابنیه و تاسیسات مورد نیاز گورستانهای عمومی مسلمین از طریق امانی یا پیمانکاری .
6- نظارت بر احداث ابنیه و تاسیسات سایر گورستانها .
7-تدوین آیین نامه های مربوط به انتظام امور گورستانها
8- ایجاد مؤسسات و شرکتهای وابسته جهت تحقق اهداف سازمان که طبق اصول بازرگانی اداره میشود با پیشنهاد شورای سازمان و تصویب وزارت کشور .
اساسنامه اینگونه مؤسسات و شرکتها می بایستی به تصویب وزارت کشور برسد .
ارکان سازمان :
الف : شورای سازمان
ب : هیئت مدیره
ج: مدیر عامل
د: حسابرس (بازرس )
ترکیب اعضای شورای سازمان :
شورای سازمان مرکب خواهد بود از :
الف : شهردار به عنوان ریاست شوراء
ب : معاونت خدمات شهری شهرداری
ج : یک نفر کارشناس به انتخاب شهردار
د: دو نفر کارشناس که از طرف استانداری با اطلاع وزارت کشور انتخاب و معرفی میشود .
جلسات شوراسالی دو بار یکی در تیر ماه برای تصوبب ترازنامه و حساب سود و زیان و تفریغ بودجه و دیگری در بهمن ماه برای تصویب برنامه و بودجه سال آینده و انجام سایر وظایف به دعوت رئیس شورا تشکیل میشود
ترکیب اعضای هیئت مدیره :
هیئت مدیره سازمان مرکب از سه نفر عضو اصلی می باشد :
الف : معاون خدمات شهری شهرداری که سمت ریاست هیئت مدیره را خواهد داشت .
ب : دو نفر از کسانیکه تحصیلات عالیه و تجربیات علمی مورد نیاز سازمان رادارا باشند با پیشنهاد
شهردارو تصویب شورای سازمان منصوب خواهد شد .
تبصره 1: یک نفر عضو علی البدل نیز برای هیئت مدیره به کیفیت فوق تعیین خواهد شد که در صورت غیبت عضو اصلی ، انجام وظیفه خواهد نمود .
ساختمانها و مغازه ها و کیوسک های سازمان :
ساختمان اداری دارای سه قسمت مجزا می باشد. قسمت اول شامل دفتر مدیریت و اطاق مدیریت ،قسمت دوم شامل امور مالی و اداری،اطاقهای درآمد، اموراداری و بایگانی ، حسابداری و انبار ، وقسمت سوم شامل اطاق معاون اجرائی ، نگهبانی ، باجه پست بانک ،آبدارخانه و سرویس بهداشتی می باشد . در بیرون و پشت ساختمان اداری اطاق رانندگان قراردارد . پارکینگ خودروها و کارگاه بلوک زنی نیز در پشت ساختمان اداری قراردارد که شامل مساحتی بالغ بر 2000 متر مربع می باشد که تعداد 12مغازه مسقف پشت ساختمان اداری و مشرف به خیابان اصلی جهت شغلهای حجاری ،کرایه صندلی و غیره به اجاره کنندگان تحویل گردیده است . انبار سیمان جنب غسالخانه مردانه قرارداشته و بمنظور انجام عملیات عمرانی اعم از نصب سنگ ، تهیه بلوک رو قبری ، بتون ریزی ، موزائیک کاری و غیره از آن استفاده می شود .تعداد 4عدد کیوسک جهت فروش گل ، تنقلات ، و پارچه نویسی در ورودی های سازمان اجاره داده شده است . ساختمان حسینه روبروی گلزار شهداء واقع شده و مساحتی بالغ بر 300 متر مربع و تعداد 300 عدد صندلی و گنجایش 300 نفر و دارای سیستم صوتی ، کولر ،بخاری آماده انجام مراسمات عزاداری و مناسبتها می باشد.

نیروهای سازمان آرامستان و وظایف آنها :
تعداد کل پرسنل سازمان با مدیر عامل 40 نفر می باشدکه ازاین تعداد 9 نفر نیروی اداری اعم از1 نفر مدیر عامل سازمان ، معاون اجرائی 1 نفر ، مسئول عمران 1 نفر، مدیر مالی و حسابداری2 نفر ، مدیر اموراداری ، کارگزینی ، تایپ نامه های اداری ، تنظیم و تایپ قرارداد ها ، و کلیه امورات مربوط به بایگانی 1 نفر ، در آمد 1 نفر ،کارپرداز 1 نفر ، واحد حسابداری و اموال و انبار 2 نفر، – نگهبان 2 نفر ، 18 نفر نیروی خدماتی اعم از قبر کن ، نظافت عمومی و جمع آوری زباله های سازمان ، دفن اموات و غیره و 7 نفر راننده،2 نفر غساله زن ، 2نفر غسال مرد که در حال انجام وظیفه و ارائه خدمات به شهروندان محترم می باشند و همچنین بمنظور رفاه حال پرسنل و خانواده های ایشان بیمه عمر و تکمیل درمان توسط سازمان ، وبیمه مسئولیت مدنی بصورت بی نام توسط شهرداری جهت کلیه پرسنل در نظر گرفته شده و بیمه حوادث جهت کلیه ساختمانها و تاسیسات سازمان و جهت کلیه خودروهای سازمان بیمه شخص ثالث و بیمه بدنه در نظر گرفته شده است.
خودروهای سازمان :
واحد موتوری سازمان دارای 9 دستگاه خودروی آمبولانس ، دو دستگاه نیسان کمپرسی ، یکدستگاه تراکتور ، یکدستگاه خودروی کمپرسی ایسوزو و یکدستگاه خودروی سواری پژوGLX و دو دستگاه خودروی وانت آریسان می باشد .
در آمد سازمان :
در آمد سازمان از خدمات ارائه شده به متوفیات و بر اساس مجوز شورای محترم اسلامی شهر و از محل کفن و دفن اموات حاصل می گردد که این درآمد باتوجه به افزایش تورم تکافوی هزینه های سازمان که شامل حقوق و مزایا ، عیدی و پاداش ، بن کارگری ، سنوات بازنشستگی پرسنل و خرید کلیه لوازم و ملزومات اداری ، برق ، گاز ،و غیره را نمی دهد وسازمان را دچار مشکلات عدیده ای نموده است .
مساحت آرامستانهای اراک ، سنجان ، فیجان و کرهرود :
مساحت فعلی آرامستان کلانشهر اراک 44 هکتار می باشد و با توجه به خرید 32 هکتار از زمینهای ضلع غربی در حال حاضر سازمان دارای 74 هکتار زمین می باشد که جهت دفن اموات در آینده 34 هکتار زمین موجود میباشد .
مساحت آرامستان شهر سنجان ، آهنگران سنجان و فیجان 3 هکتار و مساحت آرامستان کرهرود 2 هکتار می باشد .

 

گلزار شهداء:
از قطعه هایی که مانند نگین انگشتری در آرامستان اراک خود نمایی می کند ودرجلوی درب ورودی سازمان افتتاح گردیده قطعه شهداء می باشد که مزار حماسه سازان 8 سال دفاع مقدس و گلگون کفنانی چون سرداران ، سربازان ، بسیجیان ، پاسداران ، دانشجویان ، روحانیون ، شهدای بمبارانهای هوائی شهر اراک،کارخانه های آلومنیوم ، ماشین سازی و غیره می باشد که در این قطعه آرمیده اند و این شهداء شهادت را به زندگی دنیایی ترجیح داده و در راه حفظ اسلام ، ناموس و آرمانهای هشت سال دفاع مقدس جان خود را فدایمیهن اسلامی نمودند و تعداد 19 قطعه را به خود تخصیص داده که 16 قطعه آن کاملاٌ پر شده و تعداد 1460 شهید در این قطعات تدفین گردیده که از این تعداد شهداء می توان از سرداران رشید اسلام ، شهیدان
بسیجی ، پاسدار ، روحانی ، دانشجویان شهید ، افسران و درجه داران و سربازان شهید و شهیدان بمباران شهر اراک ودیگر شهدای گمنام و سربازان امام زمان (عج) که با اهدای خون خود نهال اسلام را آبیاری کردند نام برد و سه قطعه جدید الااحداث که روبروی این قطعات در ضلع شمالی قطعات شهداء تاسیس شده
و شهدای سد کمال صالح اراک در یکی از این قطعات آرمیده اند .
چند بیت از اشعار حک شده برروی سنگ مزار شهید ان:
خطبه خون تو آغاز نماز دگر است جسم گلگون تو آیینه راز دگر است
چه بسا پیکر من غرقه به خون چون گل سرخ آخرین بوسه خود را به وطن بخشیده
این شهیدان آبروی عالمند رازهستی را سراسر محرمند
درخصوص طرح ساماندهی گلزار شهداء نیز اقداماتی صورت گرفته و با همت مسئولین محترم شهرداری نسبت به بازسازی و مرمت گلزارشهداء ، دیوار چینی و نصب کاشی در رواقها و موزائیک فرش قطعه 1 شهداء و نصب تعدادی صندلی ، احداث پارک و آبنما ، کاشت چمن و گلهای فصلی در بلوارها و باغچه های گلزار و.. اقدام شده است .

نیازهای سازمان آرامستان :
یکی از نیازهای اصلی با توجه به پیگیریهای سازمان در جهت ایجاد محیطی آرام و همچنین آسفالت و جدول گذاری خیابانها و قطعات جدید و افزایش فضای سبز و کاشت انواع درخت و گل های دائم و فصلی و عقد قرارداد در جهت وارد نمودن اسامی اموات از ابتدای تأسیس تاکنون جهت دسترسی آسان تر ارباب رجوع به اطلاعات اموات و شماره قبور ایشان و ایجاد سایت آرامستان و پیگیری در خصوص ایجاد پست برق رسانی قطعات و خیابانهای سازمان و پیگیری در خصوص رفع مشکلات کمبود آب – برق – نیروی انسانی – حفظ فضای سبز – نظافت هرروزه خیابانها و قطعات سازمان و خرید سایر نیازهای روزمره و نیازهای آتی سازمان در حال پیگیری بوده و همچنین کمبود زمین روبه اتمام سازمان است که به زودی تعداد قطعات موجود به پایان رسیده ومی بایست از هم اکنون نسبت به خرید زمین در کنارسازمان و یا با در نظرگرفتن کلیه مسائل و جوانب نسبت به انتقال سازمان به مکان مناسب که زمین و ظرفیت لازم جهت تدفین اموات درسالهای آتی را داشته باشداقدام و نسبت به برنامه ریزی جهت ارائه هرچه بهتر و بیشتر خدمات به ارباب رجوع اقدام گردد. کلیه نقشه های قطعات ، خیابانها ، جداول ، فضای سبز ، نور ، آب ، پارکینگ ، سرویسهای بهداشتی ، نمازخانه و غیره در آن دیده شده باشد ترسیم و از هم اکنون نسبت به ایجاد تمهیدات لازم و اخذ تصمیمات ممکنه وبهره برداری از امکانات موجود اقدام نمود و همچنین نسبت به بالا بردن سطح آموزش و ارتقاء کیفی پرسنل از هر حیث و جذب نیروی کارآمد و جوان و متخصص جهت اداره بهتر امورو درجهت تکریم هرچه بهتر و بیشتر ارباب رجوع اقدام نمود . کمبود آمبولانس و راننده علی الخصوص وجود حداقل 5 دستگاه آمبولانس مجهز به سردخانه ، تأمین آب شرب ، ساخت حداقل 2 دستگاه حسینیه ، رستوران ، سرویسهای بهداشتی و نماز خانه در موقعیت سازمان ، ساختمان اداری ، ساختمان غسالخانه ها،سردخانه ها به همراه یخچالهای مجهز و مجزا به سیستمهای برودتی ،خرید خودرو جهت اموراداری و مالی ، خرید خودرو جهت ایاب وذهاب پرسنل ، ساخت انبارهای سیمان ، نرده گذاری و محصور نمودن سازمان ، کنترل رفت و آمد ارباب رجوع در ساعات غیر اداری و حضور مستمر یگان های نظامی و انتظامی به منظور برقراری نظم و امنیت و جلوگیری از سرقت های شیر آلات ، قاب های آلومنیومی شهداء شستشوی خودروهای شخصی در محوطه سازمان ، خرید و نصب تابلوهای راهنمای خیابانها و قطعات و علائم هشدار دهنده ، خرید و نصب تلویزیون شهری به منظور ترویج فرهنگ عمومی در رعایت نظم و بهداشت ، آگاهی دادن به افراد و هرگونه اطلاع رسانی به ارباب رجوع ، خرید و نصب دستگا ههای کارواش مجهز پیشرفته ، زباله سوزبدون آلاینده ، خرید و نصب دستگاهای تصفیه پساب غسالخانه ها ، آسفالت ، جدول کشی و مرمت خیابانهای سازمان ، ایجاد پارکینگ جهت پارک خودروها خرید موتوربرق – لودر – بیل بکهو– خرید نرم افزارهای مالی و اداری و غیره از نیازهای مبرم سازمان می باشد .

دررابطه با ساماندهي آرامستانهاي كشور مهمترين نيازمندي هاي آنان را مي توان به اين شرح اعلام كرد :
توسعه فضاي سبز آرامستان و استفاده بهينه از خاك آن .
توسعه خيابانها و معابر بمنظور ايجاد ترافيك روان و سريع خودروها .
ساماندهي آرامستانهاي متروكه در سطح شهر و تغيير كاربري آنها به عنوان مكان فرهنگي ، پارك هاي شهري .
انتخاب محل آرامستان هاي متوفيان با در نظر گرفتن امكان تصرف زمين هاي همجوار براي توسعه آن 0
مجهز نمودن آرامستانها به ماشين آلات و تجهيزات مورد نياز .
تنظيف محوطه آرامستانها و بالا بردن سطح كيفي فضاهاي موجود در آنها .
1-ايجاد طرح مكانيزاسيون و رايانه اي كردن امور آرامستان ها بويژه در بخش اطلاعات و آمار .
2-دگر گوني و بهبود حمل و نقل در آرامستان ها .
3-اصلاح قوانين و آيين نامه هاي مربوط به آرامستانها و تدوين ضوابط و مقررات جديد جهت انتظام آرامستان ها
4-استفاده بهيمه از زمين و ايجاد قبور دو طبقه يا بيشتر .
5-ايجاد راهكار مناسب براي معافيت سازمان هاي اداره كننده آرامستان ها از عوارض و ماليات با توجه به استقلال مالي آنها و تخفيف ويژه در مصرف انرژي ( آب و برق – گاز ) .
6-توجه به استاندارد هاي لازم و رعايت مسائل زيست محيطي و شرعي در تمامي امور آرامستان ها .
7-جلوگيري از دفن غير مجاز در آرامستان هاي محلي و متروك.
8- ايجاد مديريت يكپارچه ( واحد ) آرامستان ها در كشور ( تاسيس اتحاديه كه انجام شده ) .

9 -برنامه ريزي و تدوين راهكارهاي مناسب براي برگزاري نشست و گردهمايي مديران اداره كننده آرامستانها بمنظور تبادل اطلاعات و تشريك مساعي در حل مشكلات .
10- پیگیری و ايجاد راهكارهاي مناسب براي قراردادن كليه مشاغل آرامستان ها در زمره مشاغل سخت و زيان آور .
در راستای احداث آرامستان و غسالخانه ها چند مورد باید مد نظرقرارگیرد .
-1 محل آرامستان باید دردسترس مردم شهر بوده و عموم بتوانند به سهولت به آن محل مراجعه نمایند .
-2 در اطراف محل آرامستان نقاط مسکونی شهری وجود نداشته باشد .
-3 پسماند غسالخانه ها به آب های زیر زمینی نفوذی نداشته باشد .
-4 محل احداث آرامستان در محل کوهستانی و سراشیبی و نقاط پست مثل کویرنباشد.
-5 زمین تعین شده حداقل جوابگوی 40 سال پذیرش متوفیان آن شهر باشد .
-6 زمین فوق از قیمت بالا برخوردار نباشد تا هزینه های کفن و دفن به حداقل برسد .
-7 بمنظور تامین آب مصرفی سازمان در محلی احداث شود تا بتوان چاه آب تاسیس نمود .

نتيجه گيري :
با عنايت به اينكه آرامستان هاي شهري كشور از حيث عملكردي در يكي از سه وضعيت فعال ، نيمه فعال و متروكه قرار دارد و در بررسي صورت گرفته نيز مشخص شده است كه اين آرامستانها از زواياي مختلف از جمله نحوه مديريت ،‌مكان گزيني و جز آن دچار آشفتگي و نوعي عدم ساماندهي هستند لذا تدوين طرح جامع مطالعات براي آنها ضروري به نظر مي رسد 0 مهمترين هدفي كه براي اين موضوع متصور است ،‌برنامه ريزي براي استفاده بهينه و ساماندهي وضعيت آرامستان ها و در نهايت ارتقاي سطح خدمات عمومي شهر و رفاه شهروندان است .ضمن اينكه در چهار چوب نظري طرح جامع مطالعاتي آرامستان هاي كشور مشخص مي شود كه آيا مي توان براي تمام شهرهاي كشور بصورت كلي طرح جامع تدوين نمود يا اينكه شرايط و موقعيت اقليمي ، طبيعي ، فرهنگي ، و اجتماعي هر شهر و منطقه در كشور ايجاب مي كند كه براي هر شهر طرح جامع جداگانه اي تهيه و تدوين گردد همچنين ضروري است برداشت و تصور منفي كه در مورد آرامستان ها وجود دارد بايد به تدريج از اذهان مردم زدوده شود و آرامستان را به فضاي مطلوب تبديل كرد اين كار با آموزش و مراحل بعد نيز طراحي فضاي داخلي آرامستان ها و تبديل آنها به يك مكان فرهنگي اجتماعي امكان پذير است و مديران شهري بايد تسهيلات لازم را در اين زمينه فراهم كنند و نبايد به عنوان مكاني متروك و رها شده با آرامستان برخوردشود .